Schorzenia nadnerczy

Poradnia endokrynologiczna Zakopane – Poradnie specjalistyczne Medical Clinic Podhale Art. Serdecznie zapraszamy!

Nadnercza to niewielkie gruczoły ulokowane na górnym biegunie nerek. Zbudowane są z części korowej i rdzeniowej, które różnią się od siebie zarówno pod względem budowy, jak i podstawowych czynności. Kora nadnerczy stanowi główną część tego gruczołu – szacuje się, że kora to około 80-90% całego nadnercza.

Prawidłowa praca nadnerczy jest bardzo istotna dla zdrowia i życia człowieka. Głównym zadaniem nadnerczy jest wytwarzanie hormonów, które kierują wieloma procesami w organizmie. Poradnia endokrynologiczna Zakopane w Medical Clinic Podhale Art zajmuje się kompleksową diagnostyką oraz leczeniem chorób nadnerczy.

Hormony wydzielane przez część korową nadnerczy to:

  • Mineralokortykoidy – hormony, które są syntetyzowane w warstwie kłębkowatej kory nadnerczy. Najsilniejsze działanie wśród tych hormonów wykazuje aldosteron, czyli organiczny związek chemiczny z grupy steroidów. Aldosteron bierze udział w regulacji gospodarki wodno-mineralnej ustroju, co oznacza, że utrzymuje właściwy poziom soli mineralnych oraz wody w organizmie. Hormon ten wpływa na funkcjonowanie kanalików nerkowych poprzez zwiększanie wchłaniania soli sodowych i ograniczanie ich wydalania wraz moczem. Działanie aldosteronu polega również na zmniejszaniu ilości krwi przepływającej przez nerki, przez co spada objętość wydalanego moczu. Aldosteron uczestniczy również w procesach transportowych w nerkach. Dodatkowo hormon ten wraz z reniną i angiotensyną reguluje ciśnienie tętnicze krwi.
  • Glikokortykosteroidy – hormony, które są syntetyzowane w warstwach: siatkowatej i pasmowatej. Najważniejszym i najsilniej działającym hormonem w grupie glikokortykosteroidów jest kortyzol, znany również jako hormon stresu. Cechą charakterystyczną dla kortyzolu jest tzw. dobowy rytm wydzielania, dlatego jego najwyższe stężenie obserwuje się w godzinach porannych, natomiast najniższe około północy. Kortyzol wykazuje właściwości przeciwzapalne, dlatego jest częstym składnikiem silnych leków, które mają przeciwdziałać stanom zapalnym. Hormon ten wpływa również na poziom glukozy we krwi, a dokładniej powoduje wzrost stężenia glukozy np. w stresujących momentach.
  • Hormony płciowe – w niewielkich ilościach w warstwach pasmowatej i siatkowatej wytwarza się androgeny. Przyspieszają one wzrost organizmu i kształtowanie się drugorzędowych męskich cech płciowych.

Hormony wydzielane przez część rdzeniową nadnerczy to katecholaminy. Są to związki, które krążą we w krwi, związane z białkami osocza. Największe stężenie osiągają:

  • Adrenalina – nazywana jest również epinefryną, określa się ją jako hormon strachu, walki i ucieczki. Zadaniem adrenaliny jest wpływ na reakcję organizmu w sytuacji stresu lub zagrożenia. Działanie adrenaliny można poznać po przyspieszonym biciu serca, zwiększonym ciśnieniu krwi czy rozszerzonych źrenicach. Adrenalina hamuje działanie perystaltyczne jelit oraz reguluje poziom glukozy we krwi. Podaje się ją w przypadku wstrząsu anafilaktycznego lub reanimacji.
  • Noradrenalina – wykazuje działania podobne do adrenaliny. Produkowana jest w rdzeniu nadnerczy, a także w jądrze pnia mózgu. Zadaniem noradrenaliny jest oddziaływanie na układ krążenia, a zwłaszcza wpływ na wzrost ciśnienia tętniczego skurczowego oraz rozkurczowego. Hormon ten oddziałuje na nerwy współczulne jelit, co w konsekwencji obniża napięcie toniczne w jelitach. Podczas snu wydzielanie noradrenaliny jest znikome, wzmaga je natomiast wybudzanie się oraz wstawanie.
  • Dopamina – w rdzeniu nadnerczy dopamina produkowana jest w niewielkich ilościach. Syntetyzowana jest głównie w neuronach. Hormon ten w znacznym stopniu wpływa na emocje. Dopamina reguluje także stężenie innych hormonów, zwłaszcza prolaktyny. Działanie dopaminy wpływa na podnoszenie ciśnienia tętniczego oraz siłę skurczu mięśniowego. Tę właściwość dopaminy wykorzystuje się w leczeniu wstrząsów pourazowych, septycznych czy kardiogennych.
Diagnostyka - poradnia endokrynologiczna Zakopane

W przypadku chorób nadnerczy poradnia endokrynologiczna Zakopane oferuje:

  • badania hormonalne – oznaczanie poziomu kortyzolu, aldosteronu czy hormonów płciowych w surowicy krwi oraz moczu, a także oznaczanie poziomu metabolitów adrenaliny – kwasu wanilinomigdałowego lub metoksykatecholamin w dobowej zbiórce moczu oraz w surowicy krwi,
  • badania obrazowe – w przypadku podejrzenia guza na nadnerczach lub w celu oceny jego rozmiarów albo lokalizacji wykonuje się badanie ultrasonograficzne jamy brzusznej, tomografię komputerową, rezonans magnetyczny lub badania scyntygraficzne,
  • biopsja nadnerczy – polega na pobraniu małej próbki tkanki, zazwyczaj tylko z jednego nadnercza.
Choroby nadnerczy

Choroby nadnerczy można podzielić na poniższe grupy:

  • schorzenia związane z nieprawidłowościami w wydzielaniu hormonów,
  • choroby związane z zaburzeniami wydzielania mineralokortykosteroidów,
  • schorzenia związane z nadmiarem androgenów,
  • rak nadnerczy,
  • guz chromochłonny.
Guz chromochłonny

Jest to rzadki i zazwyczaj niezłośliwy guz ulokowany na nadnerczach. Diagnostyka w tym przypadku jest niezwykle ważna, ponieważ nierozpoznany i nieleczony guz chromochłonny może doprowadzić do zawału serca czy udaru krwotocznego mózgu. Guz z różnym nasileniem objawia się u różnych osób.

Za najbardziej charakterystyczne objawy uznaje się:

  • wysokie ciśnienie tętnicze – w badaniu stwierdza się bardzo wysokie wartości ciśnienia o charakterze stałym oraz napadowym,
  • drżenie kończyn,
  • kołatanie serca,
  • bladość skóry, wzmożoną potliwość,
  • bóle głowy, które są ściśle powiązane z wysokim ciśnieniem tętniczym.

Leczenie guza chromochłonnego polega na jego całkowitym operacyjnym usunięciu. Zanim jednak odbędzie się operacja, Pacjent musi przez pewien czas przyjmować leki, które wyregulują ciśnienie tętnicze oraz zwolnią czynność serca.

Zespół Cushinga

Zespół Cushinga to choroba, w której występują różnorodne objawy związane z podwyższonym stężeniem glikokortykosteroidów produkowanych w nadnerczach. Na tę dolegliwość narażone są osoby, które chorują np. na reumatoidalne zapalenie stawów czy zapalenie skóry. Zespół Cushinga może też być spowodowany nadmierną syntezą kortyzolu w nadnerczach. Objawy zespołu Cushinga występują zawsze, kiedy we krwi jest nadmiar kortyzolu.

Może to powodować m.in.:

  • otyłość, w której tkanka tłuszczowa gromadzi się na twarzy oraz tułowiu, zwłaszcza w okolicy karku i brzucha,
  • zanik mięśni kończyn dolnych i górnych,
  • problemy skórne – rumień na twarzy, szerokie, czerwone rozstępy na brzuchu, udach, pośladkach czy piersiach, trądzik, częste siniaki, obrzęki, a także nadmierne owłosienie typu męskiego u kobiet,
  • nadmierny apetyt,
  • szybkie męczenie się,
  • podwyższone ciśnienie tętnicze występujące wraz z bólami głowy,
  • psychiczne zaburzenia, takie jak depresja, bezsenność czy problemy z emocjami,
  • zaburzenia miesiączkowania, zanik popędu płciowego oraz męska impotencja,
  • zaburzenia widzenia.

Leczenie zespołu Cushinga uzależnione jest od przyczyny wystąpienia choroby. Jeżeli został wywołany przez guz nadnercza, to optymalną metodą leczenia jest operacyjne usunięcie całego nadnercza. W przypadku guza przysadki konieczne jest usunięcie samego guza. Ponadto przed podjęciem leczenia operacyjnego Pacjentowi zaleca się stosowanie leków hamujących syntezę kortyzolu.

Choroba Addisona

Choroba Addisona to inaczej pierwotna niedoczynność kory nadnerczy. Jest zespołem objawów spowodowanych przewlekłym niedoborem hormonów produkowanych przez korę nadnerczy. Objawy choroby Addisona to przede wszystkim zmiany skórne. Charakterystyczne przebarwienia skórne to brązowe plamy w miejscach eksponowanych na działanie promieni słonecznych, łokciach, liniach zgięciowych dłoni, bliznach czy otoczkach sutkowych.

Do innych objawów choroby Addisona zalicza się np.:

  • chroniczne zmęczenie z epizodami zasłabnięcia,
  • brak chęci do wysiłku i aktywności fizycznej,
  • brak odporności na stres i problemy z radzeniem sobie w sytuacjach stresowych,
  • utrata wagi,
  • nudności i wymioty.

Leczenie polega na uzupełnianiu niedoboru hormonów, które powinny być produkowane przez nadnercza. W leczeniu stosuje się substytucję kortykosterydową, mineralokortykoidową i androgenową.

Hiperaldosteronizm

Hiperaldosteronizm to choroba związana z nadmierną produkcją aldosteronu syntetyzowanego w nadnerczach. Najczęściej rozpoznawanym objawem hiperaldosteronizmu jest znacznie podwyższone ciśnienie tętnicze, oporne na wszelką farmakoterapię.

To z kolei powoduje szereg innych objawów, do których zlicza się np.:

  • napadowe bóle głowy,
  • zaburzenia widzenia,
  • bóle w klatce piersiowej,
  • zaburzenia rytmu serca,
  • drętwienie ramion, nóg, stóp i dłoni.

Leczenie hiperaldosteronizmu polega na uregulowaniu ciśnienia tętniczego oraz normalizacji stężenia potasu we krwi, dlatego wybrana metoda leczenia wiąże się z przyczyną samego schorzenia.

Hirsutyzm

Hirsutyzm to zespół zaburzeń, w którym obserwuje się nadmierne owłosienie u kobiet w miejscach, w których zwykle to owłosienie nie występuje, a więc na brodzie, górnej wardze, klatce piersiowej, brodawkach sutkowych, plecach czy brzuchu. Ponadto nadmiar męskich hormonów płciowych powoduje u kobiet łysienie typu męskiego, zmiany skórne, łojotok, trądzik, zaburzenia miesiączkowania, otyłość, niepłodność, a także stany depresyjne.

Jego podstawową przyczyną jest działanie męskich hormonów płciowych lub nadmierne stosowanie leków o działaniu androgennym. Może występować jako objaw chorób jajników i nadnerczy. Towarzyszy zespołowi policystycznych jajników, guzowi nadnercza czy zespołowi Cushinga.

Wybór metody leczenia hirsutyzmu wiąże się z ustaleniem przyczyny tej przypadłości. Jeśli przyczyną są guzy jajnika czy nadnercza, zapada decyzja o chirurgicznym usunięciu tych zmian. Jeśli zaś hirsutyzm został wywołany stosowaniem leków, leczenie opiera się na odstawieniu leków, które spowodowały chorobę. Aby usunąć włosy na stałe, stosuje się elektrolizę i laseroterapię. Stosowanie zabiegów kosmetycznych bez ustalenia właściwego rozpoznania często nie przynosi oczekiwanych efektów ze względu na istniejące zaburzenia hormonalne. Dlatego ważne jest ustalenie przyczyn i zastosowanie odpowiedniej terapii hormonalnej.

Nowotwór nadnercza

Złośliwy nowotwór może dotyczyć kory nadnerczy lub ich rdzenia. Rzadko diagnozuje się w nadnerczach przerzuty nowotworów rozwijających się w innych narządach. Nowotwory złośliwe nadnerczy są bardzo rzadką przypadłością, a przyczyna ich powstawania jest uwarunkowana genetycznie.

Objawy raka nadnerczy są bardzo różnorodne i uzależnia się je od produkowanych przez guz hormonów, mogą to być:

  • podwyższone ciśnienie tętnicze, którego nie da się uregulować lekami,
  • nadmierne owłosienie i zaburzenia miesiączkowania u kobiet,
  • powiększenie gruczołów piersiowych i osłabienie popędu płciowego u mężczyzn,
  • zwiększenie tkanki tłuszczowej,
  • problemy skórne i nadmierna potliwość,
  • cukrzyca.

Podstawową metodą leczenia guza nadnerczy jest operacja chirurgiczna. Podczas operacji usuwa się nie tylko guz, ale całe nadnercze. Jeżeli guz nie jest duży, zabieg można wykonać laparoskopowo. Kiedy usunięcie guza operacyjnie nie jest możliwe, stosuje się chemioterapię lub radioterapię.

Zapraszamy serdecznie do Poradni endokrynologicznej w Medical Clinic Podhale Art w Zakopanem, gdzie diagnozą i leczeniem schorzeń nadnerczy zajmują się doświadczeni specjaliści.

Poradnia endokrynologiczna Zakopane – Poradnie specjalistyczne Medical Clinic Podhale Art, ul. Chramcówki 7, nr tel: 18 265 74 27.

Specjaliści wykonujący zabiegi
poznaj zespół naszych pracowników
Katalog cen zabiegów i konsultacji
Szczegółowy wykaz
Endokrynologia
Zabiegi
Termoablacja laserowa guzków tarczycy (echolaser)
10000 zł
Leczenie guzków iniekcjami z etanolu
100 zł
Badania
Biopsja
300 zł
Konsultacje
Konsultacja endokrynologiczna
200 zł
Konsultacja endokrynologiczna z USG tarczycy
300 zł
Wizyta receptowa
100 zł
W górę